Okul servisi şoföründe psikoteknik nasıl bir şart?
Okul servisi kullanan şoför için cevap net ve ülke genelinde aynı. Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 9. maddesi, bu araçları kullanacak şoförlerde aranan şartları tek tek sayıyor ve psikoteknik o listenin içinde.
Maddenin ilgili bendi şunu istiyor: şoförlük mesleği bakımından her beş yılda bir, yetkili kuruluşlardan psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren rapor almak.
Buradaki iki kelime önemli. Birincisi şart: psikoteknik bir tavsiye ya da işverenin tercihi değil, yönetmeliğin saydığı şartlardan biri. İkincisi periyot: beş yıl açıkça yazılı, yoruma bırakılmamış. Yani okul servisi şoförü için soru "gerekiyor mu" değil, "en son ne zaman aldım".
Bendin bir ayrıntısı daha var: rapor yetkili kuruluşlardan alınacak. Yani herhangi bir yerden alınmış bir kâğıt bu şartı karşılamıyor, raporu düzenleyen merkezin ruhsatlı olması gerekiyor. Biz kendi ruhsat bilgilerimizi numarasıyla birlikte yetki belgemiz sayfasında yayımladık.
Çocuk taşıyan bir araçta bu şartın neden bu kadar net tanımlandığı da anlaşılır. Yönetmelik, mesleğe kabulü belirli bir sağlık ve sürüş geçmişi çerçevesine bağlıyor.
Yönetmeliğin aradığı diğer şartlar
Psikoteknik tek başına yeterli değil; madde bir şartlar bütünü tanımlıyor. Bizim alanımıza girenler ve bitişiğindekiler şunlar:
- Yaş aralığı: 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olmak
- Psikoteknik rapor: şoförlük mesleği bakımından her beş yılda bir, yetkili kuruluşlardan alınmak üzere
- Sürücü belgesi kıdemi: belirli bir kıdem de aranıyor; süresi belge sınıfına göre tanımlanmış
- Sürüş geçmişi: son beş yıla dair belirli ihlal ve kaza kayıtlarının bulunmaması
Kıdem tarafında bir uyarı: yönetmeliğin birleştirilmiş metninde bu bendin iki farklı sürümü yan yana duruyor ve hangisinin yürürlükte olduğunu ayırt edemedik. Bu yüzden burada yıl rakamı vermiyoruz. Belge sınıfınıza göre kaç yıl arandığını, işlem yapacağınız kuruma sormanız daha sağlıklı.
Bu şartlar iş başvurusunda tek tek soruluyor ve eksik olan biri süreci durduruyor. Çalıştığınız kurum belgeleri topluyor olsa bile sorumluluk sizde kalıyor; hangi belgenizin ne zaman dolduğunu bilen tek kişi çoğu zaman şoförün kendisi oluyor.
Bilmediğimizi söylemeyi tercih ediyoruz; yanlış bir kıdem rakamına göre plan yapan bir şoför, başvuru gününde geri döner.
Alkol ve hız geçmişi mesleği nasıl etkiliyor?
Maddenin en az bilinen ama en belirleyici bendi bu. Yönetmelik, son beş yıl içinde alkollü olarak araç kullanma ve hız kurallarını ihlal nedeniyle sürücü belgesi birden fazla geri alınmış olan kişinin okul servisi kullanamayacağını söylüyor.
Bunun anlamı şu: bu iki ihlal türünde geri alma yalnız trafik cezası değil, mesleğe erişim meselesi. Belgenizi süre sonunda geri almış olmanız da bu sonucu değiştirmiyor; sayılan şey kaydınızdaki geri alma sayısı.
Geri almanın alkol tarafında kaç kademeye ayrıldığını ve her kademede ne kadar süre uygulandığını alkolden ehliyete el koyma yazımızda kademe kademe yazdık. Hız tarafında hangi aşımın geri almaya yol açtığını, hangisinin yalnız para cezasıyla kaldığını ise hız ihlalinde ehliyete el koyma yazımızda ele aldık.
Peki kaydınızda tek bir geri alma varsa? Yönetmelik "birden fazla" diyor, yani tek bir geri alma bu bendin kapsamına girmiyor. Ama ikinci bir geri almanın oluşması bu mesleği yapabilme durumunuzu doğrudan etkiliyor. İlk geri almadan sonraki dönem, sadece trafik açısından değil mesleki açıdan da kritik hâle geliyor.
Bu mesleği yapmayı düşünen ya da hâlen yapan bir şoför için, o iki yazıdaki eşikler soyut bilgi değil. Kendi kaydınızda kaç geri alma olduğunu bilmek, mesleğe devam edip edemeyeceğinizi de belirliyor.
Taksi tarafında durum neden farklı?
Burada dürüst olmak gerekiyor: taksi şoförlüğü için ülke genelinde geçerli, tek ve açık bir psikoteknik hükmü bulamadık.
Sebebi yapısal. Ticari taksi faaliyeti büyükşehirlerde ve illerde belediye düzenlemesine tabi. İstenen belgeler, bunların süresi ve yenileme koşulları ilden ile değişebiliyor. Okul servisinde kural ülke genelinde aynı; takside ise bağlı olduğunuz belediyeye göre değişiyor.
Bu yüzden bu sayfada "taksi şoförleri için şu belge şu sürede zorunludur" diyen bir cümle bulamayacaksınız. Böyle bir cümleyi doğrulamadan yazmak, sizi yanlış bir plana sokar.
Yapılacak şey basit: bağlı olduğunuz belediyeden ya da meslek odanızdan hangi belgelerin istendiğini sorun. Listede psikoteknik raporu varsa, o değerlendirmeyi merkezimizde yaptırabilirsiniz; ölçüm ticari sürücülerin tamamı için aynı biçimde yürüyor.
Sorarken üç şeyi netleştirin: hangi belgeler isteniyor, süreleri ne kadar, yenileme nereden yapılıyor. Üçünün cevabı bir telefonla alınabiliyor. Bir ilde istenen bir belgenin diğerinde istenmemesi mümkün; komşu ildeki bir meslektaşınızın söylediğine göre plan yapmak sık yapılan bir hata.
Ticari sürücü gruplarının hangisinin nereye bağlı olduğunu görmek isterseniz SRC ve ticari sürücü psikoteknik sayfası bu ayrımı yapıyor.
Raporun süresi dolduğunda ne oluyor?
Okul servisi tarafında periyot yönetmelikte yazılı olduğu için takip de net: beş yıl dolduğunda yeni bir değerlendirme gerekiyor. Süre kendiliğinden uzamıyor ve size resmî bir hatırlatma gelmiyor.
Pratikte en sık yaşanan sorun, sürenin okul döneminin ortasında dolması. Yenilemeyi tatil dönemine denk getirmek, hem sizi hem çalıştığınız kurumu rahatlatıyor. Belgenin bitiş tarihini kendiniz de bir yere yazın. Kurumun listesi ile sizin takviminiz aynı anda tutuyorsa tarih kaçmıyor.
Süresi dolmuş bir raporla çalışmaya devam etmek denetimde sorun çıkarıyor ve sonuç yalnız sizi değil çalıştığınız kurumu da ilgilendiriyor. Yenileme, eski raporun uzatılması değil yeni bir değerlendirme; işlem ilk kez rapor alan şoförle aynı biçimde yürüyor.
Değerlendirmenin nasıl yürüdüğünü ve merkezde ne kadar zaman geçireceğinizi süreç nasıl işler sayfamızda adım adım anlattık.
Kaynak ve güncellik
Okul servisine ilişkin şartlar Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 9. maddesinden alınmıştır; yönetmelik 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Taksi tarafına dair bu sayfada madde ya da yönetmelik atfı yoktur, çünkü doğrulayamadık.
Psikoteknik değerlendirme bir ölçümdür; sonucu önceden söylenemez ve kimse tarafından taahhüt edilemez. Yaptığımız iş, ölçümü yönetmeliğin tanımladığı koşullarda uygulamak ve raporu düzenlemek.
Bu yazı Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte olan düzenlemelere dayanır; mevzuat değişebilir, güncel durum için resmî kaynakları esas alın.