Neler değişti?
Kamuoyunda "yeni trafik yasası" olarak bilinen düzenlemelerle kurallar ciddi biçimde sertleşti. Eskiden "nasılsa bir şey olmaz" denilen birçok ihlal artık ehliyeti kaptırmakla, hatta ehliyetin tamamen iptaliyle sonuçlanabiliyor. Cezalar kademeli hâle geldi: ihlal tekrarlandıkça el koyma süreleri uzuyor, belirli sayıya ulaşınca belge iptal ediliyor.
Bizi ilgilendiren en önemli değişiklik şu: ehliyeti iptal edilen ya da el konulan sürücülerin belgesine yeniden kavuşması çoğu durumda psikoteknik değerlendirmeden geçiyor.
Bu sayfadaki anlatım, 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmî Gazete sayı 33181) ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yapılan değişikliklere dayanır. Kanun; alkolü düzenleyen 48, hızı düzenleyen 51 ve trafiği tehlikeye sokan davranışları düzenleyen 46. madde dahil çok sayıda maddeyi değiştirdi. Ceza puanını düzenleyen 118. madde ise bu kanunla değişmedi. Anlatım Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemelere dayanır. Doğrulayamadığımız hiçbir madde numarasını yazmıyoruz; bir başlıkta numara göremiyorsanız sebebi budur.
Ehliyet iptali ve yeniden alma
"El koyma" geçicidir; süre dolunca gerekli şartları sağlayarak belgenizi geri alırsınız. "İptal" ise belgenin tamamen geçersiz kılınmasıdır. Ehliyeti iptal edilenlerin yeniden belge alabilmesi için cezalarını ödemesi, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatri muayenesinden geçmesi gerekiyor.
Şartlar maddeden maddeye değişiyor, ancak 7574 sayılı Kanun'la değiştirilen maddelerin birçoğunda ortak bir ifade geçiyor: geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına mani hâlinin bulunmadığının anlaşılması aranıyor. Yani psikoteknik, iadenin isteğe bağlı bir adımı değil, kanunun aradığı bir şart.
Psikoteknik değerlendirmenin kendisi Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. maddesi ve eki 4 sayılı cetvelde tanımlıdır.
100 ceza puanı
Her ihlalin bir puanı var ve puanlar bir yıl içinde birikiyor. Sınırı ilk kez dolduranların belgesine 2 ay, ikinci kez dolduranların belgesine 4 ay el konuluyor; ikinci dolduruşta psikoteknik değerlendirme devreye giriyor. Aynı yıl içinde üçüncü kez dolduranların ehliyeti ise iptal ediliyor. Ayrıntılar için 100 ceza puanı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu düzen 2918 sayılı Kanun'un 118. maddesinde tanımlıdır. Madde, ikinci kez 100 puana ulaşanlar için açık bir şart koyar: sürücü belgeleri dört ay süreyle geri alınarak psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar. İhlal başına puan değerleri Yönetmeliğin eki cetvelde yer alır.
Alkollü araç kullanma
Alkollü araç kullanma ihlallerinde el koyma süreleri tekrarla birlikte uzuyor; belgenin iadesinde psikoteknik rapor şartı aranıyor. İade sürecinin adımlarını ehliyet iadesi sayfamızda anlattık.
Bu ihlaller 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesinde düzenlenir; madde 7574 sayılı Kanun'la değiştirildi. Maddenin kendi ayrımı şu: son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgesi ikinci defa geri alınan sürücüler sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine, üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur.
Drift ve makas
Şehir içinde makas atmak, drift yapmak artık yüksek para cezasının yanında ehliyete uzun süreli el koyma ve aracın trafikten men edilmesiyle sonuçlanıyor. Üstelik bu görüntüleri sosyal medyada paylaşarak özendirmek de ayrıca cezalandırılıyor.
Drift tarafında artık madde numarasını verebiliyoruz. Yasak, 2918 sayılı Kanun'un 67. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde tanımlı: bilerek ve isteyerek, el freni çekilerek ya da başka yöntemlerle aracın ani olarak yönünün değiştirilmesi veya kendi etrafında döndürülmesi. Yasak 2018'den beri yürürlükte; 7574 sayılı Kanun cezayı ağırlaştırdı ve iade şartlarını sıkılaştırdı.
Sürücü belgesi 60 gün geri alınıyor, araç da 60 gün trafikten men ediliyor. İade için cezaların ödenmesi yetmiyor; psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanının muayenesi sonucunda belge almaya mâni hâli bulunmadığının anlaşılması aranıyor. Beş yıl içinde bu madde kapsamında ikinci kez belgesi geri alınanın belgesi ise iptal ediliyor; yeniden belge kurs ve sınavdan, kursa giriş de cezaların tahsili, iptal sebebindeki geri alma süresi kadar zamanın geçmesi ve psiko-teknik ile psikiyatri raporundan geçiyor.
Makas için aynı netlik yok. Kanunda "makas" diye bir terim geçmiyor; olayın koşullarına göre başka hükümler gündeme gelebiliyor. Bu yüzden makas için madde numarası vermiyoruz.
Araçtan inip yol kesme
Trafikte aracını durdurup inmek, başka sürücünün yolunu kesmek ve tartışmaya girmek de ağır yaptırıma bağlandı; para cezasının yanında belgeye el koymaya kadar gidebiliyor.
7574 sayılı Kanun, 2918 sayılı Kanun'un 46. maddesine eklediği hükümlerle trafiğin akışını engelleyecek biçimde araç durdurmayı ayrıca yaptırıma bağladı. Madde, sürücü belgesinin geri alınmasını ve aracın trafikten men edilmesini öngörür; geri verilmesi yine psiko-teknik değerlendirme şartına bağlıdır.
Hız ve kırmızı ışık ihlalleri
Bu ihlallerde cezalar kademeli artıyor: ihlal tekrarlandıkça el koyma süreleri uzuyor, sayı belirli bir eşiği aşınca ehliyet iptaline kadar gidebiliyor. Tekrarlanan ihlallerde belgenin iadesi için psikoteknik değerlendirme gerekebiliyor.
Hız kuralları 2918 sayılı Kanun'un 51. maddesinde düzenlenir; bu madde de 7574 sayılı Kanun'la değiştirildi. Maddenin verdiği eşik şu: son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez geri alınan sürücü belgeleri, geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilmesiyle iade edilir. Hangi aşımın el koymaya yol açtığını, hangisinin yalnız para cezasıyla kaldığını ve beşinci geri almanın ne anlama geldiğini hız ihlalinde ehliyete el koyma yazımızda ayrıntısıyla ele aldık.
Kırmızı ışık tarafında da eşiği verebiliyoruz. Konu 47. maddede düzenleniyor; ilgili fıkralar 7574 sayılı Kanun'la eklendi. Sayım, son ihlalden geriye doğru bir yıl içindeki ihlal sayısına göre yapılıyor:
- Üçüncü ihlal: 30 gün geri alma, iade psiko-teknik şartına bağlı
- Dördüncü ihlal: 60 gün geri alma, aynı şart
- Beşinci ihlal: 90 gün geri alma, aynı şart
- Altıncı ihlal: belge iptali; yeniden belge kurs ve sınavdan geçer
Buradaki ayrım karıştırılmamalı: üçüncü, dördüncü ve beşinci ihlalde iade yalnız psiko-teknik değerlendirme şartına bağlı. Psikiyatri uzmanı muayenesi altıncı ihlalde, belgenin iptal edildiği aşamada devreye giriyor. İptalden sonra kursa başlamak için cezaların tamamının tahsili, iptalden itibaren en az bir yıl geçmesi ve psiko-teknik ile psikiyatri raporunun kursa ibrazı birlikte aranıyor.
Sayıdan bağımsız bir hüküm daha var: kırmızı ışık ihlaliyle trafik kazasına sebebiyet verenin belgesi 60 gün geri alınıyor. Tekrar aranmıyor, tek olay yeterli.
Stajyer (yeni) ehliyeti iptal olanlar
İlk ehliyetini alan sürücüler iki yıllık stajyerlik dönemindedir. Bu dönemde belirli ihlaller stajyer ehliyetin iptaliyle sonuçlanır; yeniden belge alabilmek için psikoteknik değerlendirme gerekir. Yeni ehliyetini kaptıranlar için sürecin her adımını sade bir dille anlatıyoruz.
Stajyerlik kuralları 2918 sayılı Kanun ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde düzenlenir. İptalin hangi hükme dayandığı ihlalin türüne göre değişir; kendi durumunuz için resmî kaynakları esas alın.
Bu sayfayı nasıl güncel tutuyoruz?
Mevzuat değişiyor, bu sayfa da onunla birlikte değişiyor. Kuralımız şu: eski bilgi sessizce silinmez. Bir eşik ya da şart değiştiğinde cümleyi yeniliyor, yanına neyin ne zamandan itibaren değiştiğini not düşüyor ve üstteki son güncelleme bilgisini tazeliyoruz. Böylece bu sayfaya göre plan yapmış bir sürücü neyin değiştiğini görebiliyor. Yine de burası bir mevzuat metni değil, sade dille yazılmış bir özet; emin olamadığınız bir nokta varsa bizi arayın.